Uluğ Bey Rasathanesi
Yer: Özbekistan — Semerkant (Kuhak tepesi)
Yıllar: 15. yüzyıl (yaklaşık 1409 – 1429; başlangıç tarihi tartışmalı)
Uluğ Bey Rasathanesi (15. yüzyıl)
Timur'un torunu, hükümdar ve astronom Uluğ Bey'in Semerkant yakınındaki Kuhak tepesinde kurdurduğu gözlemevidir. Dönemin en gelişmiş astronomi kurumlarından biri olmuştur.
Yapısı ve çalışmaları:
Başlangıç tarihi için kaynaklar farklı yıllar verir: TDV İslâm Ansiklopedisi ilk yapımı 1409'a bağlarken, başka çalışmalar 1420'li yıllara işaret eder. Rasathanenin ana aleti, bir bölümü tepeye açılan hendeğe gömülü dev bir meridyen yayıydı (Fahrî sekstantı). Burada hazırlanan ve yaklaşık bin yıldıza yer veren yıldız kataloğu (Zîc-i Uluğ Bey) ile yılın uzunluğu ve eksen eğikliği ölçümleri, çağının en hassas gözlemleri arasında sayılır.
Sonu:
Uluğ Bey'in 1449'da öldürülmesinin ardından rasathane yıkılmış; kalıntıları 1908'de arkeolog V. Vyatkin'in kazılarıyla yeniden ortaya çıkarılmış, yer altındaki sekstant yayının bir bölümü günümüze ulaşmıştır.
